Spraakproblemen door Parkinson
De ziekte van Parkinson tast niet alleen je bewegingen aan, maar vaak ook je spraak. Je stem wordt zachter en minder duidelijk. Een spraak-app helpt je om verstaanbaar te blijven.
Wat Parkinson doet
De ziekte van Parkinson komt vooral voor bij oudere mensen, maar ook jongere mensen kunnen het krijgen. In de hersenen sterven cellen af die dopamine maken. Dopamine is een stof die je hersenen nodig hebben om bewegingen soepel aan te sturen.
Door het tekort worden bewegingen trager en stijver. Veel mensen krijgen last van trillen. Maar Parkinson doet meer dan dat.
Spraakproblemen bij Parkinson
Ongeveer driekwart van de mensen met Parkinson krijgt vroeg of laat problemen met spreken. De spieren van mond, keel en ademhaling werken minder goed samen. Dat merk je aan:
- een zachte, hese of monotone stem;
- onduidelijke of snelle spraak, waarbij woorden in elkaar overlopen;
- moeite om op gang te komen of een gesprek te volgen;
- problemen met slikken.
Het vervelende is dat je zelf vaak denkt dat je gewoon praat. De ander verstaat je alleen niet. Gesprekken kosten meer energie en sommige mensen trekken zich daardoor terug.
Logopedie helpt
Veel mensen met Parkinson volgen logopedie, bijvoorbeeld een training waarbij je leert luider en bewuster te spreken. Dat werkt goed, maar kost oefening en energie. Op een slechte dag of aan het eind van de middag kan het alsnog lastig zijn.
Zo helpt Talkie
Talkie is een gratis spraak-app voor iPhone, iPad en Android. De app is gemaakt door Erwin Oudshoorn, die zelf een spraakbeperking heeft. Bij Parkinson gebruik je hem zo:
- Typen en uitspreken. Typ een zin en de app spreekt hem duidelijk en luid uit. Handig aan de telefoon of in een drukke ruimte.
- Soundboard. Zet zinnen die je vaak gebruikt op grote tegels. Grote knoppen zijn fijn als je handen trillen.
- Eigen stem. Neem je stem op zolang die nog goed klinkt. Talkie spreekt dan later in jouw eigen stem.
- AI Spraakassistent. Zeg een korte, onduidelijke zin en de app maakt er een volledige, goed verstaanbare zin van.
Tips voor het gebruik
Een paar praktische tips voor mensen met Parkinson:
- Zet Talkie op een tablet met een standaard. Een groot scherm en grote tegels zijn makkelijker als je handen trillen.
- Kies in de instellingen grotere tegels en een hoger volume.
- Laat een partner of begeleider de tegels vullen. Je kunt het soundboard samen opbouwen en later aanpassen.
- Gebruik de app op de momenten dat praten het zwaarst is: aan de telefoon, in een restaurant of aan het eind van de dag.
Ook voor partners en begeleiders
Met spraak naar tekst kun je lezen wat de ander zegt, handig als het gehoor ook minder wordt. En partners of begeleiders kunnen samen met jou het soundboard vullen, zodat de belangrijkste zinnen altijd klaarstaan.
Talkie is gratis te downloaden. Premium met meer tegels, natuurlijke stemmen en AI-functies kost 7,99 euro per maand of 79,99 euro per jaar. Soms komt een spraakhulpmiddel in aanmerking voor vergoeding.